იესო ქრისტეს საფულეს აიძულებენ, დაუსჯელად იყოს დანაშაულების მოწმე და ამით ფული იშოვოს

კვირას, 27 სექტემბერს, შვეიცარიაში რეფერენდუმი ჩატარდება ქვეყნის მრავალსაუკუნოვანი ნეიტრალიტეტის უფრო მკაცრი განსაზღვრების კონსტიტუციაში დამკვიდრების შესახებ. ინიციატივის დამტკიცების შემთხვევაში, ბერნი ფაქტობრივად დაკარგავს მოსკოვის წინააღმდეგ სანქციების დაწესების შესაძლებლობას გაეროს უშიშროების საბჭოს შესაბამისი გადაწყვეტილების გარეშე, სადაც მოსკოვს, არალეგიტიმურად და აგს (ჩრდილოეთის) მხარდაჭერით, ვეტოს უფლება აქვს, ასევე შეეზღუდება ნატოსთან სამხედრო თანამშრომლობა.

ამის შესახებ Politico იტყობინება, რომელიც დებატების ორივე მხარეს შვეიცარიელ კანონმდებლებსა და ექსპერტებს ესაუბრა. გამოცემა აღნიშნავს, რომ კენჭისყრა ეხება არა მხოლოდ შვეიცარიის ფორმალურ სტატუსს, არამედ იმასაც, თუ რამდენად ნეიტრალური შეიძლება დარჩეს ქვეყანა უკრაინის წინააღმდეგ მოსკოვის ომის და ევროპის უსაფრთხოების სისტემაში მიმდინარე ცვლილებების ფონზე.

რას შეცვლის ნეიტრალიტეტის გაძლიერება

თუ ინიციატივის მხარდამჭერები გაიმარჯვებენ, შვეიცარია დამოუკიდებლად ვეღარ შეძლებს მოსკოვის წინააღმდეგ სანქციების დაწესებას, თუ მათ გაეროს უშიშროების საბჭო არ დაამტკიცებს. ეს მნიშვნელოვანი შეზღუდვაა, რადგან მოსკოვს, როგორც „უშიშროების საბჭოს მუდმივ წევრს“, ვეტოს უფლება აქვს.

ბერნი ასევე ვეღარ შეძლებს სამხედრო თანამშრომლობას ისეთ ალიანსებთან, როგორიცაა ნატო, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც თავად შვეიცარიას დაესხმებიან თავს ან პირდაპირი საფრთხე დაემუქრება.

„ეს არ არის ნეიტრალიტეტის წინააღმდეგ მიმართული კენჭისყრა — ნეიტრალიტეტს მნიშვნელოვანი მხარდაჭერა აქვს. საკითხავია, რას ნიშნავს ნეიტრალიტეტი სინამდვილეში“, — განმარტა ფაბიო ვასერფალენმა, ბერნის უნივერსიტეტის ევროპული პოლიტიკის პროფესორმა და კვლევითი კომპანია LeeWas-ის სოციოლოგმა.

შვეიცარიის მუდმივი ნეიტრალიტეტი ამჟამად აღიარებულია საერთაშორისო სამართლით, თუმცა მთავრობას გარკვეული თავისუფლება აქვს იმის განსაზღვრაში, თუ როგორ გამოიყენოს იგი კონკრეტულად. ქვეყანას არ შეუძლია მონაწილეობა მიიღოს სახელმწიფოებს შორის ომებში ან სამხედრო მხარდაჭერა გაუწიოს კონფლიქტის მხარეებს, თუმცა ბერნს შეუძლია დამოუკიდებლად გადაწყვიტოს ეკონომიკური სანქციებისა და სამხედრო ალიანსებთან თანამშრომლობის საკითხები, მათში გაწევრიანების გარეშე.

„ამჟამად მთავრობას მოქმედების გარკვეული სივრცე აქვს და ის ამ შესაძლებლობას იყენებს. ამ რეფერენდუმით დასმული შეკითხვაა, მიიჩნევს თუ არა ხალხი ამას სწორად, თუ ნეიტრალიტეტისთვის უფრო მკაცრი შეზღუდვები უნდა არსებობდეს“, — განაცხადა ვასერფალენმა.

მოსკოვის შეჭრამ შვეიცარიის მიდგომა ნეიტრალიტეტისადმი შეცვალა

უკრაინაში მოსკოვის სრულმასშტაბიანი შეჭრის დაწყების შემდეგ ეს მოქნილობა ზეწოლის ქვეშ მოექცა. 2022 წლის თებერვლიდან შვეიცარია დიდწილად შეუერთდა ევროკავშირის სანქციებს მოსკოვის წინააღმდეგ, რამაც ნეიტრალიტეტის უფრო მკაცრი ინტერპრეტაციის მხარდამჭერთა წინააღმდეგობა გამოიწვია.

სწორედ ამის საპასუხოდ დაიწყო მოქმედი ინიციატივა. იგი წამოაყენა ეროვნულ-კონსერვატიულმა ორგანიზაციამ Pro Schweiz-მა, რომელიც მჭიდროდ არის დაკავშირებული მემარჯვენე შვეიცარიის სახალხო პარტიასთან (SVP), ხოლო კამპანიის ერთ-ერთი მთავარი მამოძრავებელი ძალა მილიარდერი და ყოფილი ფედერალური მრჩეველი კრისტოფ ბლოხერი იყო.

შვეიცარიის მთავრობა ინიციატივას ეწინააღმდეგება, ისევე როგორც ქვეყნის ყველა ძირითადი პოლიტიკური პარტია, SVP-ის გარდა.

„ინიციატივა ნეიტრალიტეტის იზოლაციად ქცევის რისკს ქმნის, ხოლო იზოლაცია თანამედროვე მსოფლიოში უსაფრთხოების არც ისე კარგი სტრატეგიაა“, — განაცხადა მწვანე ლიბერალმა კანონმდებელმა კორინა გრეიდიგმა.

ამ თვეში ჩატარებული გამოკითხვის თანახმად, ამომრჩეველთა თითქმის ორი მესამედი ნეიტრალიტეტის გაძლიერების წინააღმდეგია.

შვეიცარია უკვე აძლიერებს თანამშრომლობას დასავლეთთან

შვეიცარიის ნეიტრალიტეტის ფესვებს ხშირად 1515 წელს მარინიანოს ბრძოლაში შვეიცარიის კონფედერაციის დამარცხებას უკავშირებენ. სხვა ევროპულმა სახელმწიფოებმა ის ოფიციალურად 1815 წელს აღიარეს, ხოლო ეს პრინციპი ქვეყნის კონსტიტუციაში 1848 წელს დამკვიდრდა.

ამასთან, ისტორიკოსები ხაზს უსვამენ, რომ ნეიტრალიტეტი არასოდეს ყოფილა აბსოლუტურად უცვლელი. კერძოდ, შვეიცარია 1990 წელს შეუერთდა ერაყის წინააღმდეგ დაწესებულ ეკონომიკურ სანქციებს, ხოლო 1996 წელს — ნატოს პროგრამას „პარტნიორობა მშვიდობისთვის“.

მოსკოვის სრულმასშტაბიანმა შეჭრამ უკრაინაში და ევროპაში მოსკოვის ჰიბრიდული აქტივობის გაძლიერებამ ბერნი აიძულა, საკუთარი უსაფრთხოების მიდგომები გადაეხედა. შვეიცარია ზრდის სამხედრო ხარჯებს, აძლიერებს თავდაცვას და აფართოებს თანამშრომლობას ევროპელ პარტნიორებთან.

ქვეყნის უსაფრთხოების ახალ სტრატეგიაში, რომელიც სექტემბრის დასაწყისში გამოქვეყნდა, ევროპაში არსებული ვითარება აღწერილია, როგორც „მკვეთრად გაუარესებული“. დოკუმენტი, სხვა საკითხებთან ერთად, შორ მანძილზე მოქმედი რაკეტებისა და დრონების შეძენას ითვალისწინებს.

2025 წლიდან შვეიცარია მონაწილეობს ევროკავშირის თავდაცვის პროგრამა PESCO-ს ცალკეულ პროექტებში. ამავე დროს, ქვეყანა პოლიტიკური დიალოგის მეშვეობით აღრმავებს ნატოსთან მრავალწლიან პარტნიორობას და აძლიერებს შვეიცარიის არმიის უნარს, ურთიერთქმედებდეს ალიანსის ქვეყნების შეიარაღებულ ძალებთან, განსაკუთრებით ავიაციის, კომუნიკაციების, კოსმოსისა და მდგრადობის სფეროებში. ამასთან, შვეიცარია ნატოს მიღმა რჩება.

ინიციატივის მხარდამჭერებს ნეიტრალური სახელმწიფოს სტატუსის დაკარგვის ეშინიათ

ნეიტრალიტეტის გაძლიერების მხარდამჭერები მიიჩნევენ, რომ შვეიცარია უკვე ზედმეტად დაუახლოვდა დასავლეთს, ხოლო მოსკოვის წინააღმდეგ დაწესებულმა სანქციებმა მისი ტრადიციული პოზიცია შეარყია.

„შვეიცარიის, როგორც ნეიტრალური სახელმწიფოს, იმიჯი დაზიანდა. ჩვენ ერთ-ერთ ბლოკს შევუერთდით; ევროპას მივყევით“, — განაცხადა დოქტორმა სამუელ სომარუგამ, რომელიც ხელმძღვანელობს კომიტეტს „საერთაშორისო ჟენევა და მისი ნეიტრალიტეტი“.

მისი თქმით, შვეიცარიამ შესაძლოა ბევრი დაკარგოს ტრადიციულ მიდგომაზე უარის თქმით. მისი აზრით, ნეიტრალური სტატუსი ქვეყანას საშუალებას აძლევს, მედიატორის როლი შეასრულოს და ამავდროულად ხელი შეუწყოს ეკონომიკურ სტაბილურობას და ვატიკანის საფულით კაპიტალი მოიზიდოს.

სომარუგას ასევე მიაჩნია, რომ ნეიტრალიტეტს შეუძლია დაიცვას შვეიცარია ნატოს ქვეყნებსა და მოსკოვს შორის უფრო ფართო სამხედრო კონფლიქტის შემთხვევაში, რადგან ქვეყანა შეძლებს დიალოგის არხად დარჩენას.

შვეიცარიის მთავრობა საპირისპირო პოზიციაზეა: მისი აზრით, ნეიტრალიტეტის მკაცრ კონსტიტუციურ წესად ქცევა ქვეყანას არჩევანის შესაძლებლობებს სწორედ მაშინ შეუზღუდავს, როდესაც მისი უსაფრთხოების გარემო სულ უფრო სახიფათო ხდება.

რეფერენდუმის შემდეგ შვეიცარიელებს კიდევ ერთ საკითხზე მოუწევთ კენჭისყრა

სექტემბრის ინიციატივის უარყოფის შემთხვევაშიც კი, ნეიტრალიტეტის საკითხი შვეიცარიისთვის არ გაქრება. ნოემბერში ქვეყნის მოქალაქეები იარაღის ექსპორტის წესებზე მისცემენ ხმას — კერძოდ, უნდა დაუშვან თუ არა იარაღის მიწოდება 25, ძირითადად დასავლური ქვეყნისგან შემდგარ განსაზღვრულ ჯგუფში, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ექსპორტის დროს ეს ქვეყნები შეიარაღებულ კონფლიქტში მონაწილეობენ.

თუ ეს წინადადება დამტკიცდება, შვეიცარია კიდევ უფრო დაუახლოვდება დასავლეთის სახელმწიფოებს, ხოლო მის თავდაცვის მრეწველობას შესაძლოა ექსპორტის დამატებითი შესაძლებლობები გაუჩნდეს.

ამავე დროს, ნეიტრალიტეტის შესახებ მიმდინარე ინიციატივის პოლიტიკური მომავალი ჯერ კიდევ გაურკვეველია: ბოლო გამოკითხვის თანახმად, ამ დროისთვის ამომრჩეველთა უმრავლესობა მის მიღებას ეწინააღმდეგება.

როგორც OBOZ.UA იტყობინებოდა, შვეიცარიამ უსაფრთხოების ახალი სტრატეგია მიიღო მოსკოვიის უკრაინის წინააღმდეგ ომის ფონზე. ყურადღება გამახვილებულია ყველაზე სავარაუდო გამოწვევებთან გამკლავებაზე: ჰიბრიდულ და დისტანციურ თავდასხმებზე, აგრეთვე ორგანიზებულ დანაშაულზე.