„წავედი ვარშავაში, უკრაინის საელჩოში და განვაცხადე: „მე ბელარუსი ვარ და მინდა, უკრაინის შეიარაღებულ ძალებში ვიმსახურო““

ომის მოხალისედ წასული ბელარუსი პაციფისტის ისტორია.

ის სამხედრო სამსახურს თავი აარიდა, მაგრამ ომში მოხალისედ წავიდა. Salidarnast-თან ინტერვიუში ბელარუსი მოხალისე საუბრობს სიცოცხლესა და სიკვდილზე, მეგობრების დაკარგვაზე, პოსტტრავმულ სტრესზე და პირად ბრძოლაზე, რომელიც ჯერ არ დასრულებულა.

— მკაფიოდ ვხედავდი საკუთარ თავს ფრონტის ხაზზე და ქვეით ჯარში ჩარიცხვა ვითხოვე, თუმცა დრონების ოპერატორის როლი შემომთავაზეს. მაშინ მხოლოდ მე არ ვიყავი ასეთი. ამ ურდოსთან ბრძოლის სურვილი იმდენად ძლიერი იყო, რომ, ვთქვათ, ფულის შოვნის იგივე სურვილი რომ მქონოდა, აუცილებლად მილიონერი გავხდებოდი, — ხუმრობით ამბობს ვლადისლავ სოლოვეი, ომში გატარებულ პირველ დღეებს იხსენებს.

კალინოვსკის პოლკის ეს მოხალისე, რომელიც ადრე უკრაინის თავდაცვის სამინისტროს მთავარი სადაზვერვო სამმართველოს საერთაშორისო ლეგიონის სადაზვერვო ჯგუფის მეთაური იყო, ახლა კი სპეციალური დანიშნულების ასეულში, „სონიას“ საბრძოლო მეტსახელით, მსახურობს, ყველაფერს აკეთებდა იმისთვის, რომ ოკუპირებულ ბელარუსში სამხედრო სამსახურისთვის თავი აერიდებინა — თავს პაციფისტად მიიჩნევდა.

მაგრამ 2022 წელს მან გადაწყვეტილება ერთ დღეში მიიღო და ფრონტზე მოსახვედრად დიდი ძალისხმევა არ დაიშურა. ვლადისლავმა Salidarnast-ს მოუყვა გზაზე, რომელმაც სასამართლო სისტემაში მუშაობის ბრწყინვალე პერსპექტივების მქონე იურიდიული ფაკულტეტის კურსდამთავრებული ნამდვილ საბრძოლო მოქმედებებამდე მიიყვანა.

„ბაღის დირექტორი ძალიან გაოცდა და თქვა, რომ მისთვის ეს პირველი შემთხვევა იყო — „ინგლისურის მცოდნე ახალგაზრდა იურისტი““

— თქვენს ბიოგრაფიაში განსაკუთრებით საინტერესო ეპიზოდია საბავშვო ბაღში მუშაობასთან დაკავშირებული.

— ეს 2020 წელს იყო. ჯერ კიდევ საკუთარ თავს ვეძებდი, რადგან ჩემი იურისტის პროფესია არ მაკმაყოფილებდა. სინამდვილეში იურიდიულზე იმიტომ ჩავაბარე, რომ მშობლებმა მირჩიეს. თავად კი შემოქმედებითი პროფესიებისკენ მიმიწევდა გული.

„საადვოკატო და სანოტარო საქმიანობის“ სპეციალობაზე სწავლისას მივხვდი, რომ უკანონო, ოკუპირებულ ქვეყანაში ამ სფეროში სამსახურის პოვნა ნაკლებად სავარაუდო იყო. იურისტ-კონსულტანტობა არ მინდოდა, იურიდიული პროფესია მკვდარი იყო, ძალოვან სტრუქტურებში წასვლა კი კიდევ უფრო ნაკლებად მაინტერესებდა.

ექვსი თვე სასამართლოს აღმასრულებლად ვიმუშავე — ეს ჩემს ცხოვრებაში ყველაზე ცუდი სამსახური იყო. ამიტომ გადავწყვიტე, ყველაფერი რადიკალურად შემეცვალა, და საკუთარი თავის ძიებამ მინსკის დროზდის რაიონის სახელმწიფო საბავშვო ბაღამდე მიმიყვანა.

მას „ელიტურს“ მდებარეობის გამო უწოდებდნენ; იქ მართლაც ბევრი შეძლებული მშობლის შვილი დადიოდა, შენობა კი ახალი და უჩვეულო იყო, ევროპული დიზაინის მიხედვით აშენებული.

იმ დროს იქვე ახლოს ვცხოვრობდი, გავიფიქრე, რატომაც არა-მეთქი, და რეზიუმეთი მივედი. გასაუბრებაზე დირექტორი ძალიან გაოცდა და თქვა, რომ მისთვის „ინგლისურის მცოდნე ახალგაზრდა იურისტი“ პირველი შემთხვევა იყო, თუმცა ცდის შესაძლებლობა მომცა.

ბევრმა მართლაც უჩვეულოდ მიიჩნია ჩემი გადაწყვეტილება. მაგრამ იმ დროისთვის თითქმის ყველაფერი უკვე გაკეთებული მქონდა: ხის დამუშავებაში, მშენებლობასა და გაყიდვებში ვმუშაობდი; ინგლისურს ვამეცადინებდი; მოსკოვში იურისტის ასისტენტი ვიყავი; მოსკოვის მახლობლად, კარიერზე, წარმოებას ვხელმძღვანელობდი; ვცხოვრობდი ვარშავასა და გერმანიაში; იქ მიმტანად, ტაქსის მძღოლად, სასტუმროს თანამშრომლად და პირად მძღოლად ვმუშაობდი.

ამ ჩამონათვალში საბავშვო ბაღის აღმზრდელად მუშაობა არც ისე უჩვეულოდ გამოიყურება. ყოველთვის სიამოვნებით ვცდილობდი რაღაც ახალს. თუმცა ეს გამოცდილება დიდხანს არ გაგრძელებულა: იქ მაისში დავიწყე მუშაობა, აგვისტოსთვის კი უკვე აკრესტინის დაკავების იზოლატორში აღმოვჩნდი და საბავშვო ბაღში აღარ დავბრუნებულვარ.

— რატომ უწოდეთ სასამართლოს აღმასრულებლად მუშაობას თქვენს ცხოვრებაში ყველაზე ცუდი სამსახური?

— ყოველთვის მძულდა საბუთებთან მუშაობა და ეს კოლონიური სისტემა. ეს ყველაფერი ერთი და იმავეს ნაწილი იყო. სასამართლოს აღმასრულებელი თავიდანვე არასასურველი ადამიანია. მისი საქმეა ვალების დასაფარად ქონების ჩამორთმევა, ანგარიშების გაყინვა და სხვადასხვა შეზღუდვის დაწესება.

ჩემს პასუხისმგებლობაში ასევე იმ ადამიანებს გადასცემდნენ, ვისაც ალიმენტის გადახდა ევალებოდა. ბელარუსში, სადაც ქორწინებების 80% განქორწინებით მთავრდება, ასეთი ადამიანების რაოდენობა უზარმაზარია — ეს უბრალოდ კატასტროფაა. ერთმანეთს შორდებიან როგორც ახალგაზრდები, ისე ხანდაზმულები, მდიდრები და ღარიბები, ბიზნესმენები და სახელმწიფო მოსამსახურეები.

სამსახურის ფარგლებში უფრო ხშირად ქალებთან მქონდა ურთიერთობა. საინტერესოა, რომ ყველა მათგანი ალიმენტს არ ითხოვდა. ზოგჯერ, მხოლოდ შურისძიების მიზნით, მაგალითად, მოითხოვდნენ, მამაკაცისთვის ავტომობილის მართვა აეკრძალათ. ერთხელ ერთ ქალს ვუთხარი, რომ თუ მის ყოფილ ქმარს მართვის მოწმობას ჩამოართმევდნენ, ის და მისი ქალიშვილი ალიმენტს დაკარგავდნენ, რაზეც მიპასუხა: „მისი ფული არ მჭირდება, მინდა, რომ იტანჯოს“.

2017 წელს იქ ექვსი თვე გავძელი, შემდეგ კი ვეღარ ავიტანე და გავიქეცი. ახლა სასამართლოს აღმასრულებლებსაც და მთლიანად სასამართლო სისტემასაც სრულიად სხვა ფუნქციები აქვთ. ის, რასაც ისინი უდანაშაულო ადამიანებს უკეთებენ, კანონის ფარგლებს სცდება.

როცა იქ ჯერ კიდევ ვმუშაობდი, ერთ საქმეს მივაქციე ყურადღება, რომელიც ზომით სხვებისგან გამოირჩეოდა — ის პრაქტიკულად „ომსა და მშვიდობას“ ჰგავდა. გარეშე პირებს მასთან მიახლოება ეკრძალებოდათ; საქმეს იცავდნენ და განსაკუთრებულად ზრუნავდნენ, რომ ამ მოვალეს გადახდა ერთი დღითაც კი არ დაეგვიანებინა.

ძალიან მაინტერესებდა, ვინ იყო ეს ადამიანი, რომელსაც ასე ყურადღებით აკვირდებოდნენ. როგორღაც მოვახერხე საქაღალდეზე გვარის ამოკითხვა — ეს იყო ნიკოლაი ვიქტოროვიჩ სტატკევიჩი.

„აკრესტინაში მომხდარ ზოგიერთ ეპიზოდს ვერ ვივიწყებ, იმის გათვალისწინებითაც კი, რაც ომში ვნახე“

— რამ მიიქცია თქვენი ყურადღება 2020 წელს ქვეყანაში მიმდინარე მოვლენებზე?

— გარკვეულ მომენტამდე ნამდვილად აპოლიტიკური ვიყავი. ეს არ ნიშნავს, რომ ვერ ვხვდებოდი, როგორი ქვეყანა იყო ის, სადაც ვცხოვრობდი, მაგრამ, სხვების მსგავსად, მჯეროდა, რომ ცვლილება მხოლოდ ბელარუსში ძალაუფლების უზურპატორის შემდეგ იყო შესაძლებელი.

ჯერ კიდევ სწავლის დროს ვესწრებოდი სასამართლო სხდომებს და ვხედავდი, რომ რეალობა არა მხოლოდ არ ემთხვეოდა უნივერსიტეტში ნასწავლ თეორიას, არამედ პირდაპირ ეწინააღმდეგებოდა მას. ლექციებზე მოსმენილი სამართლებრივი სახელმწიფო პრაქტიკაში უდანაშაულო ადამიანების წინააღმდეგ გამოტანილ განაჩენებად იქცა.

ჯერ კიდევ მაშინ მოსამართლეები სისტემის უსუსურ ჭანჭიკებად მეჩვენებოდნენ. ცხადი იყო, რომ თუ რომელიმე მათგანი ამ სისტემას დატოვებდა, თავადაც ციხეში აღმოჩნდებოდა, რადგან არც მას ჰქონდა უფლებები.

მოგვიანებით ეს მოსამართლეები აკრესტინაში ვნახე. ისინი იქ „გვსჯიდნენ“ ოთახებში, სადაც იატაკსა და კედლებზე სისხლი იყო მოფანტული, და უმწეოდ გამოიყურებოდნენ.

პირადად მე ყურადღება ვიქტორ ბაბარიკოს, ბანკის ხელმძღვანელსა და გამორჩეულად კულტურულ ადამიანს მივაქციე. მაგრამ რამაც ნამდვილად აღმაფრთოვანა, იყო გარშემო დანახული ენთუზიაზმი და იმედი. ნუთუ ეს სისტემა მართლაც შეიძლება შეირყეს, გავიფიქრე და გადავწყვიტე, რომ მეც უნდა დავხმარებოდი.

ვაკეთებდი იმას, რაც შემეძლო: დავდიოდი მიტინგებზე და ჩემს პოზიციას ვაფიქსირებდი. ჯგუფში თეთრ-წითელ-თეთრი დროშა მივიტანე. მთხოვეს, დამემალა, მაგრამ არ დავმალე და არავის მოუთხოვია დაჟინებით. სხვათა შორის, ბევრმა ბავშვმა თქვა: „ჩვენც გვაქვს ასეთი სახლში“, და მშობლების ჩატში თეთრ-წითელ-თეთრი სტიკერების გამოჩენა დაიწყო.

— როგორ აღმოჩნდით აკრესტინაში?

— 9 აგვისტოს ხმის მიცემის შემდეგ, საარჩევნო უბნის დახურვისას, „სტელაში“ წავედი. წინა რიგებში აღმოვჩნდი: მახსოვს, როგორ დამწვა ქიმიურმა ყუმბარებმა ქურთუკი და ნახვრეტები გაუჩინა; შემდეგ ჩვენი დაშლა დაიწყეს, ჩვენ კი ეზოებში, სკამების ქვეშ ვიმალებოდით.

ღამის ორ საათზე დამიჭირეს. რა თქმა უნდა, ყველაფერი ძალიან საშიში იყო. მანამდე ჩემს ფეხებთან ყუმბარები არასდროს უსვრიათ. რამდენიმე ჩვენგანი პოლიციის ფურგონში შეგვყარეს, მე კი პირდაპირ „შუშის“ საკანში შემაგდეს, სადაც უკვე სამი ბიჭი იყო.

ოკრესტინაზე ნამდვილი ჯოჯოხეთი იყო. გარკვეულ მომენტებს ვერ ვივიწყებ, იმის გათვალისწინებითაც კი, რაც ომში მაქვს ნანახი.

ერთ ბიჭს ძალიან სასტიკად სცემდნენ. ყვირილი აღარ შეეძლო და სპეცრაზმელს ხრინწიანი ხმით უთხრა: „უბრალოდ, მომკალი უკვე“. სპეცრაზმელმა უპასუხა: „ზუსტად ამას გიკეთებ“.

იქ ერთი უკრაინელი იყო. პასპორტი ნახეს და უთხრეს: „ოჰ, დიდება უკრაინას“. მან მაშინვე უპასუხა: „დიდება გმირებს“, მათ კი უთხრეს: „არასწორი პასუხია“ — და ცემა დაუწყეს.

იქ ერთი 16 წლის სკოლის მოსწავლეც იყო, რომელიც პირდაპირ ველოსიპედიდან მოიტაცეს. თუმცა არასრულწლოვნები რამდენიმე დღის შემდეგ წაიყვანეს.

ბევრი შემთხვევითი ადამიანიც იყო, მათ შორის ისეთებიც, რომლებიც, იმ ხუმრობის მსგავსად, ეხვეწებოდნენ: „ხელი არ დამაკაროთ, ბელარუსში ძალაუფლების უზურპატორს მივეცი ხმა“. მაგრამ ამან ისინი ვერ გადაარჩინა.

ერთი ახალგაზრდა, ქერა ქალი განსაკუთრებული სისასტიკით გამოირჩეოდა. ყველას გაუპატიურებით ემუქრებოდა, ერთ გოგოს ტანჯავდა, სანამ შიშისგან არ მოეშარდა, შემდეგ კი მასზე იცინოდა.

ოთხ-ოთხ მეტრიან საკანში ორმოცი კაცი ვიყავით. ყველანი იქ ვიდექით, ჰაერი არ გვყოფნიდა, და კონიუნქტივიტი და სხვა ინფექციები დაგვემართა.

სასამართლო, თუ ამას საერთოდ შეიძლება სასამართლო ეწოდოს, მესამე დღეს ჩატარდა. ეს ნიშნავდა სამ დღეს უძილოდ და უჭმელად, ონკანიდან აღებული მღვრიე წყლით. თვალებიდან უკვე ისე ძლიერად მდიოდა ცრემლი, რომ ძლივს ვხედავდი: სათითაოდ გვიყვანდნენ, დერეფანში გვცემდნენ, მუხლებზე გვაყენებდნენ და ისევ გვცემდნენ…

ბოლოს მოსამართლემ მკითხა, რამე შუამდგომლობა ხომ არ მქონდა. ვთხოვე, დედასთან დაერეკათ და ეთქვათ, რომ ცოცხალი ვიყავი. ტელეფონის ნომერიც კი ჩაიწერა, მაგრამ არ დაურეკავს.

სრული დღე არ მომიხდია. სამი დღის შემდეგ ისევ პოლიციის ფურგონებში ჩაგვსვეს. ისევ „შუშის“ საკანში ვიჯექი, ჩემი თანამგზავრი კი სახლის ჩუსტებში გამოწყობილი ტაქსის მძღოლი იყო, რომელიც ცოლმა საკუთარი კორპუსის მაღაზიაში პურის საყიდლად გაგზავნა. იხუმრა: „პურისთვის გარეთ აღარასდროს გავალ“.

მოსახვევებისა და სიჩქარის შემანელებელი ბარიერების მიხედვით ტაქსის მძღოლმა დაადგინა, რომ ჟოდინოსკენ, ავტომაგისტრალზე მივყავდით. გზაში პოლიციის ფურგონი გაფუჭდა და მეორემდე სირბილი გვაიძულეს.

ეს მეორე მსოფლიო ომის შესახებ ფილმიდან გადმოღებულ სცენას ჰგავდა: ორივე მხარეს ძაღლებიანი კოლონა იდგა, ძაღლები ყეფდნენ, იარაღები პირდაპირ ჩვენკენ იყო დამიზნებული და ყველაფერი გაფუჭებული პოლიციის ფურგონიდან ამოსულ შავ კვამლში იყო გახვეული.

მაგრამ ჟოდინოში არ წავუყვანივართ. ნაპრალებიდან ტყე ჩანდა და, თავდასხმის იარაღის მქონე მამაკაცებთან დაკავშირებული წინა სცენისგან ჯერ კიდევ შეძრწუნებულს, შიშმა შემიპყრო: ნუთუ მართლა დახვრეტას გვიპირებდნენ?

ბოლოს საპატიმრო ფურგონები გაჩერდა, გადმოგვტვირთეს და სწრაფად წავიდნენ, შემდეგ კი კიდევ რამდენჯერმე დაბრუნდნენ ახალი ჯგუფებით. ასობით ადამიანი იყო, რომლებიც ოკრესტინაზე ვერ დაეტივნენ.

გაგვიმართლა: როგორც აღმოჩნდა, სამხედრო ბაზაზე მოვეყვანეთ. მახსოვს, როგორ ვიდექი იქ გაოგნებული, ხოლო ჩვენს მოპირდაპირედ მდგარი ჯარისკაცები კიდევ უფრო გაოგნებულები იყვნენ იმით, რასაც ხედავდნენ — ნაცემი, დაქანცული და ჭუჭყიანი ადამიანების ბრბოს.

აშკარა იყო, რომ ვერ ხვდებოდნენ, რა ხდებოდა. მწკრივში დაგვაყენეს, შემდეგ კი მაიორი გამოვიდა და თქვა: „ნუ ნერვიულობთ, ახლა საშხაპეებში წაგიყვანთ, ყველას გამოგკვებავთ და საწოლებიც გვაქვს“.

მართლაც მოგვცეს საპონი და პირსახოცები, სასადილოში წაგვიყვანეს და ძეხვიანი ფაფა გვაჭამეს. შემდეგ წიგნები მოგვცეს და მომდევნო ორი დღის განმავლობაში თავი დაგვანებეს. მერე გაგვათავისუფლეს.

მახსოვს, როგორ გამოვედით ბაზიდან ორივე მხარეს დიდი, ლამაზი ხეებით შემოსილი ბეტონის ბილიკით. მობილური ტელეფონები დაგვიბრუნეს და ერთმა ბიჭმა ტელეფონის ქვეშ, ქეისში დამალული პატარა თეთრ-წითელ-თეთრი დროშა იპოვა. როგორც ჩანს, ოკრესტინაზე რომ ეპოვათ, შესაძლოა მოეკლათ კიდეც.

ბილიკის ბოლოს მოხალისეები გველოდებოდნენ და საჭმელს, სასმელსა და სიგარეტს გვთავაზობდნენ. ჩემი ახლობლებიც მელოდნენ. იმ მომენტში ყველანი ვტიროდით, რადგან მთელი იმ დღეების განმავლობაში გვეძებდნენ და ჩვენს ნათესავებს ნამდვილად ყველაზე უარესის ეშინოდათ.

მინსკის გავლით სახლში რომ მივდიოდით, ქალაქი გუგუნებდა: ყველგან დროშები და პლაკატები იყო, ხალხი კი სადღესასწაულოდ გამოწყობილიყო. ჩემს ერთ მეგობარს მანქანის სიგნალი უკვე გაფუჭებული ჰქონდა, ამიტომ უბრალოდ მთელი ხმით ჩართო „Changes“.

ეს ძლიერი ემოციური აღმავლობისა და სოლიდარობის მომენტი იყო; საწარმოებმა გაფიცვა მხოლოდ დაიწყეს და ნამდვილად გვჯეროდა, რომ თუ ცოტას კიდევ დავაწვებოდით, წარმატებას მივაღწევდით.

ძალიან გულუბრყვილოები ვიყავით; მეგობარს ვუთხარი კიდეც: „ნუთუ ეს მართლაც დასასრულია?“ მან მაშინ მიპასუხა: „ზედმეტ იმედებს ნუ დაამყარებ, ეს მხოლოდ დასაწყისია“. მისი სიტყვები ამის შემდეგ ძალიან ხშირად მახსენდებოდა.

ოკრესტინის შემდეგ მძიმედ გავხდი ავად — იქ ფილტვების ინფექცია შემხვდა — და მკურნალობას ექვსი თვე მოვანდომე. ამასობაში მიტინგები თანდათან ჩაცხრა, ჩემ გარშემო სულ უფრო მეტი ადამიანი მიდიოდა ქვეყნიდან, ზოგიერთს კი აკავებდნენ.

არც ჩემთვის გამოვრიცხავდი ამ ვარიანტს, მიუხედავად იმისა, რომ გადავწყვიტე არსად წავსულიყავი, სხვა სამსახური ვიპოვე და ისევ ინგლისურის სწავლება დავიწყე. მაგრამ შემდეგ 2022 წლის თებერვალი დადგა.

უკრაინაში არასდროს ვყოფილვარ და იქ არც ნათესავები მყავდა და არც ნაცნობები. იმ დღეს მეგობრის ზარმა გამაღვიძა. ის კინაღამ ყვიროდა, ომი დაიწყოო, მაგრამ მაინც არ დავუჯერე, ვუთხარი, ასეთ რამეებზე არ უნდა იხუმრო-მეთქი, და გავთიშე. მხოლოდ ამის შემდეგ გავხსენი ტელეგრამი.

„ჯარში არ მიმსახურია; ზოგადად, თავს პაციფისტად მივიჩნევდი და ყველაფერს ვაკეთებდი, რომ თავი ამერიდებინა მისთვის“.

— რატომ გადაწყვიტეთ, რომ თქვენი ადგილი იმ ქვეყანაში იყო, სადაც არასდროს ყოფილხართ და რომლის შესახებაც ძალიან ცოტა იცოდით?

— მაშინვე მივხვდი, რომ საერთო მტერი გვყავდა, ყველაფერი გავიაზრე და იმ პირველი დღის საღამოსთვის უკვე გადაწყვეტილება მიღებული მქონდა. თავს პირადად პასუხისმგებლად ვთვლიდი იმის გამო, რომ ჩვენს ტერიტორიას თავდასხმის პლაცდარმად იყენებდნენ. ამას 2020 წელს ჩვენს დამარცხებად აღქმული მოვლენების პირდაპირ შედეგად ვხედავდი.

ნამდვილად არ მესმის, როცა ადამიანები ამბობენ, რომ ომი უკრაინაში მიმდინარეობს და ჩვენ არ გვეხება. ის ბელარუსის ტერიტორიიდან დაიწყო, ამიტომ ის ნამდვილად გვეხება.

მაგრამ ფრონტამდე მისაღწევად თითქმის ერთი წელი დამჭირდა. თავიდან წასვლაში პირადმა გარემოებებმა შემიშალა ხელი. როცა საბოლოოდ პოლონეთში ჩავედი, სხვადასხვა საქმის გამო იქ დარჩენა მომიწია, შემდეგ კი სრულიად მოულოდნელად ცხოვრებაში პირველად ჩუტყვავილა დამემართა და მძიმედ გავხდი ავად.

როგორც კი გამოვჯანმრთელდი, პირდაპირ ვარშავაში, უკრაინის საელჩოში წავედი. ინტერკომით მაშინვე განვაცხადე: „მე ბელარუსის მოქალაქე ვარ და უკრაინის შეიარაღებულ ძალებში მინდა მსახურობა“.

ამის პასუხად გაკვირვებული „რა?“ გავიგონე, მაგრამ შემიშვეს, გამჩხრიკეს, საბუთები შემიმოწმეს, ჩემი ამბავი მოისმინეს და კასტუს კალინოვსკის პოლკის საკონტაქტო ინფორმაცია მომცეს.

გამომშვიდობებისას მითხრეს: „გმადლობთ“. მე ვუთხარი: „მაგრამ ომამდე ჯერ არც კი მიმიღწევია“. — „გმადლობთ, რომ იმ ადამიანებს შორის ხართ, ვისაც ჩვენი დახმარება უნდა!“.

საზღვარი მხოლოდ 2022 წლის დეკემბერში გადავკვეთე. ასე მოვხვდი კასტუს კალინოვსკის პოლკში. ჯარში ნამსახურები არ მქონდა; საერთოდ, თავს პაციფისტად მივიჩნევდი და ყველაფერს ვაკეთებდი, რომ მისთვის თავი ამერიდებინა.

რენტგენის გადაღებისას ზურგი განზრახ ისე მოვიგრიხე, რომ სურათის მიხედვით, კინაღამ შშმ პირად გამომაცხადეს (იცინის).

— ომი ის ადგილი აღმოჩნდა, სადაც ყველაზე დიდხანს დარჩით. რატომ?

— ომი არაფრით ჰგავდა იმას, რაც წარმომედგინა, მაგრამ ბოლოს ვიგრძენი, რომ იქ ვიყავი, სადაც ჩემი ადგილი იყო.

მივხვდი, რომ იმ ღირებულებების დასაცავად წამოვდექი, რომლებიც სრულიად ემთხვეოდა ჩემსას, და ვიცოდი, რომ მზად ვიყავი, მათთვის სიცოცხლე გამეწირა.

პირველი მეთაური ძალიან კარგი მყავდა, მეტსახელად „სენატი“. ის პროფესიონალი სამხედრო იყო, რომელიც ასევე ბელარუსიდან მოხალისედ ჩამოვიდა, მაგრამ ჩემგან განსხვავებით, რომელსაც ომზე წიგნური წარმოდგენა მქონდა, ილუზიებს არ აჰყვებოდა.

პირველივე მისიაზე წვიმაში, წელამდე ტალახში, მრავალი კილომეტრი მათრია სადღაც. შემდეგ სარდაფში შევაფარეთ თავი, სადაც ერთადერთი საჭმელი ხახვი იყო, მთელი ღამე სანგრებს ვთხრიდით და ერთი გასროლაც კი არ გაგვიკეთებია.

მაშინ მითხრა: „ომი კაწაპებზე ლამაზი გამარჯვებები არ არის. ის ასე გამოიყურება: ღამე, ტალახი, სანგარი, ნიჩაბი“.

— რატომ არის თქვენი მეტსახელი „სონია“?

წვრთნებზე პირველი დილის წყობა გამომეძინა და სონია შემარქვეს. ვუთხარი: „ასე ჩამწერეთ“.

იმ ქვეითებში მოსახვედრად, სადაც მინდოდა წასვლა, გამოცდა უნდა ჩამებარებინა: დადგენილ დროში ერთი კილომეტრი უნდა გამერბინა, აზიდვები და ჯავშანფილებიანი ტყვიაგაუმტარი ჟილეტით 10 აწევა უნდა გამეკეთებინა, რომლის თითოეული ფირფიტა 5 კგ-ს იწონიდა.

სერიოზული ფიზიკური მომზადება იყო საჭირო, მაგრამ ვვარჯიშობდი; ბელარუსშივე დავიწყე, უკრაინაში კი წვრთნებზე სამი თვე გავატარე.

პირველი სიკვდილი კლიშიივკაში ვნახე. ეს მნიშვნელოვანი ოპერაცია, კონტრშეტევა იყო: უკრაინული ბრიგადა, რომელთანაც მიმაგრებულები ვიყავით, ბახმუტის დაბრუნებას ცდილობდა. იქ, თვენახევრის განმავლობაში, ცეცხლში ნამდვილი ნათლობა მივიღე და ყველა ხარვეზი შევივსე — ვისროდი და მესროდნენ.

მაშინ ახალგაზრდა უკრაინელი ჩემს ხელებში მოკვდა. დაჭრილი იყო და შინაგანი სისხლდენა დაეწყო. საბრძოლო მედიკოსის კურსები მქონდა გავლილი და მე და ჩემი თანამებრძოლი ერთადერთები ვიყავით, ვისაც სამედიცინო ზურგჩანთა გვქონდა.

ამიტომ ჩვენ ორმა ბელარუსმა მისი რეანიმირება ვცადეთ, მაგრამ, ბუნებრივია, საველე პირობებში ვერაფერს გავხდებოდით. ის სისხლში იყო მოსვრილი, ჩვენც სისხლში ვიყავით მოსვრილები, მისი საუკეთესო მეგობარი კი ჩვენს გვერდით უბრალოდ ჭკუიდან იშლებოდა — და გადავწყვიტეთ, მისი ევაკუაცია მოგვეხდინა.

დაჭრილის ტარება ძალიან რთულია, განსაკუთრებით მაშინ, თუ ხისტი საკაცეები არ გაქვს. რბილი საკაცით ადამიანის შორ მანძილზე გადასაყვანად 12 ადამიანია საჭირო: ექვსს მიჰყავს, მეორე ექვსი კი წინ მიდის და ისვენებს; შემდეგ ისინი ადგილებს ცვლიან.

უკრაინელებს შევუერთდით და მისი ტარება გავაგრძელეთ. ეს ორი კილომეტრი სანგრებსა და ორმოებში თითქოს არასდროს დამთავრდებოდა; ეს ჩემს ცხოვრებაში ყველაზე მძიმე ტვირთი იყო.

იქ რომ მივედით, მისი გაცოცხლება სცადეს, მაგრამ ვერ შეძლეს. მის მეგობარსა და თანამებრძოლებთან გავედით და უნდა მეთქვა, რომ მოკვდა. თავი დამნაშავედ მიმაჩნდა, მიუხედავად იმისა, რომ ექიმმა დაადასტურა, შანსი არ არსებობდა — ჭრილობა მეტისმეტად მძიმე იყო.

შემდეგ, იმის გამო, რომ მისი თანამებრძოლის გადარჩენა ვცადე, მისმა მეგობარმა იმ ახალგაზრდა კაცის პატარა შევრონი მომცა, რომელიც მთლიანად სისხლით იყო გაჟღენთილი…

და სწორედ ეს არის ომი: ბიჭი刚 მოკვდა, იმწამსვე ქვეითთა საბრძოლო მანქანა მოვიდა. მითხრეს: „დაუბრუნდი შენს პოზიციას, ომი ჯერ არ დასრულებულა“, მომცეს სველი ხელსახოცი სახიდან და ხელებიდან სისხლის მოსაწმენდად და წავედით.

მოგვიანებით ჩემი თანამებრძოლებიც დაიღუპნენ — ბელარუსები და უკრაინელები, რომლებთანაც დამეგობრება მოვასწარი. მეც ვტიროდი; ყოველ ჯერზე მტკივა, მიუხედავად იმისა, რომ ამბობენ, ადამიანი ყველაფერს ეჩვევაო.

სინამდვილეში, დროთა განმავლობაში უბრალოდ სწავლობ ემოციების კონტროლს. ხვდები, რომ შენ გარშემო ადამიანები გამუდმებით იხოცებიან; თუ მუდამ იგლოვებ, ბრძოლისუნარიანობას დაკარგავ. და ჩვენ აქ საბრძოლველად ვართ.

და თუ გვინდა, რიგებში დავრჩეთ და ისეთი რამ გავაკეთოთ, რომ მათი სიკვდილი ამაო არ ყოფილიყო, თავი ხელში უნდა ავიყვანოთ. ეს ბიჭები არ უნდა დავივიწყოთ, მაგრამ წინ უნდა წავიდეთ.

თუმცა, რა თქმა უნდა, ემოციებს უბრალოდ ვერ გათიშავ; ისინი კვლავაც დაგედევნებიან და პოსტტრავმული სტრესული აშლილობა მაინც გექნება.

„თუ მზვერავი გამუდმებით ბრძოლაშია ჩართული, ის დიდად კარგი მზვერავი არ ყოფილა“

— ამჟამად დაზვერვაში მსახურობთ, რაც ნიშნავს, რომ პირველი მიდიხართ? ძალიან საშიშია?

— ყველაზე საშიში მაინც ДШВ-ია (საჰაერო-სადესანტო ძალები). ეს მაშინ ხდება, როცა უკრაინელები დღეში ორჯერ გადადიან შეტევაზე. დაზვერვა ქვეითი საქმიანობის ერთ-ერთი სახეობაა; ეს ინფორმაციის შეგროვებასთან დაკავშირებული სამუშაოა.

ჩვენ ბრძოლაში ჩართვა არ გვევალება. თუ მზვერავი გამუდმებით ბრძოლაშია ჩართული, ის დიდად კარგი მზვერავი არ ყოფილა. შეძლებისდაგვარად, ბრძოლას საერთოდ უნდა მოვერიდოთ.

დროთა განმავლობაში ჩვენი სამუშაო საგრძნობლად შეიცვალა. ახლა მის უმეტეს ნაწილს დრონები ასრულებენ.

— თუ წარმოგედგინათ, რომ ბრძოლის ველზე ასეთი ტექნოლოგიური რევოლუცია მოხდებოდა?

— ვერ წარმოვიდგენდი, თუ ასე იქნებოდა. ამავდროულად, ნიჩბები, სანგრები, ტალახი, ტყვიამფრქვევები — ეს ყველაფერი კვლავ რჩება. მაგრამ ფრონტის ხაზები, თავდაცვითი პოზიციებითურთ, იმ გაგებით, როგორც ადრე არსებობდა, აღარ არსებობს.

ადრე „ნაცრისფერი ზონა“ — ზოლი ჩვენსა და მტრის მიწას შორის — მკაფიოდ გამიჯნული ველი იყო: ჩვენი ტყის ზოლი და მათი. ახლა ეს ბუნდოვანი ტერიტორიაა, სადაც ყველაფერი ერთმანეთშია არეული.

დაზვერვაც სრულიად სხვაგვარი გახდა. ახლა ის მხოლოდ საჰაერო დაზვერვაა. ძველ როლში ჩვენ აღარავის ვჭირდებით. მაგრამ ახალ გარემოებებს ვერგებით. მაგალითად, დრონი „ნაცრისფერ ზონაში“ ტერორისტებს ამჩნევს, რომლებმაც უკვე შეძლეს სადღაც ზურგში შეღწევა, მაგრამ მათთან მისვლის საშუალება არ აქვს.

მაშინ მზვერავები ჩასაფრებებს აწყობენ, წმენდით ოპერაციებს ატარებენ და შესაძლოა პოზიცია დაიკავონ და შეინარჩუნონ, რათა მტერმა ის ვერ აიღოს.

— იმის გათვალისწინებით, რომ ომი დრონების ომად გადაიქცა, ნაკლები მსხვერპლი ხომ არ არის?

— ჩემი აზრით, უფრო მეტი ადამიანი იღუპება, რადგან დრონებთან შეტაკებებს ნაკლები გადაურჩება. ჩვეულებრივ ცეცხლსასროლ ბრძოლაში დაჭრის შემდეგ სადმე უკან დახევა შეგიძლია.

დრონთან ამას ვერ გააკეთებ, რადგან პირველს მეორე მოჰყვება, შემდეგ მესამე, სანამ ბოლოს არ მოგიღებენ. ვეღარ შეძლებ, გაცოცდე.

— თქვენი აზრით, რომელ მხარეს აქვს ტექნოლოგიური უპირატესობა?

— ეს იცვლებოდა. რამდენიმე წლის წინ ვგრძნობდი, რომ ტექნოლოგიური უპირატესობა ჩვენ გვქონდა. შემდეგ ტერორისტებმა ბოჭკოვან-ოპტიკური დრონების მასობრივი წარმოება დაიწყეს და უპირატესობა მათ მხარეს გადავიდა.

კარგი ელექტრონული ბრძოლის სისტემები უკაბელო დრონებისგან გვიცავს, მაგრამ ბოჭკოვან-ოპტიკური დრონებისგან დაცვა არ არსებობს; მათთან გამკლავების ერთადერთი გზა ის არის, რომ შაშხანით ჩამოაგდო.

თავიდან ისინი უბრალოდ დაუნდობლად გვანადგურებდნენ ამ უპილოტო საფრენი აპარატებით. მაგრამ უკრაინელებმაც სწრაფად აითვისეს ისინი. ახლა, ჩემი აზრით, ორივე მხარეს დრონები ჭარბად აქვს, მაგრამ ოპერატორები საკმარისი არ ჰყავს.

სამწუხაროდ, ყველა პროგნოზის საწინააღმდეგოდ, მათ ხალხი არ ელევათ. ომი ოთხ წელზე მეტია გრძელდება; ისინი, ვინც დასაწყისში მოზარდები იყვნენ, უკვე ფრონტზე წასვლას შეძლებენ, და პოტენციური მებრძოლების ასობით ათასი ადამიანი გაიზარდა.

აზრი არ აქვს იმაზე დაყრდნობას, რომ ადამიანური დანაკარგები მათ შეაჩერებს, რომ ისინი იგრძნობენ, კრიტიკული ზიანი მიადგათ და გადაწყვეტენ: „საკმარისია, მეტი ადამიანის დაკარგვის უფლება აღარ გვაქვს“. მონები ბატონის ბრძანებებს ასრულებენ.

„ტყვედ ჩავარდნის მეშინია, სიკვდილის მეშინია, მეშინია, რომ სახლში ვეღარასდროს დავბრუნდები და აქ მოვკვდები“.

— თქვენ თქვით, რომ ხანგრძლივი პოსტტრავმული სტრესული აშლილობა გქონდათ, რის გამოც სამსახური დროებით დატოვეთ.

— ფსიქოემოციური და გონებრივი გამოფიტვის პერიოდი გავიარე. უბრალოდ განადგურებული ვიყავი მას შემდეგ, რაც რამდენიმე თანამებრძოლი ერთმანეთის მიყოლებით დაიღუპა.

გარდა ამისა, თითქმის მთელი ჩემი საბრძოლო კარიერის განმავლობაში სერჟანტად ვმსახურობდი. ყოველთვის იყვნენ ადამიანები ჩემს დაქვემდებარებაში. ეს კოლოსალური პასუხისმგებლობაა.

ომი, უნდა გესმოდეთ, წარმოუდგენელი მასშტაბის ანალიტიკური ამოცანაა. თუ უბრალოდ შაშხანით სირბილსა და სროლას აპირებ, მეორე დღეს მოგკლავენ; სიმამაცე „კარგი ჯარისკაცობის“ ტოლფასი არ არის.

აქ, ყოველ ოპერაციამდე, უფრო მეტს უნდა იფიქრო, ვიდრე საუნივერსიტეტო ნაშრომისთვის იფიქრებდი. ეს მთელი ორგანიზმის რესურსების უკიდურესად ინტენსიური მობილიზაციაა, ყოველდღიური ინტელექტუალური და ფიზიკური შრომა.

სამხედრო საქმეებს ტყუილად არ მიიჩნევენ მეცნიერებად და მას აკადემიებში ასწავლიან. ყველაფრის სწავლა ადგილზე, დაჩქარებული ტემპით მომიწია და მიღებული ცოდნა დაუყოვნებლივ პრაქტიკაში უნდა გამომეყენებინა.

მაგალითი გინდა? ერთხელ მიბრძანეს, ჩემი სადაზვერვო ჯგუფისთვის მეძღოლა და უკრაინელების დასახმარებლად წავსულიყავი, რათა მათ პოზიცია შეენარჩუნებინათ. ბელარუსები ათნი ვიყავით და შევედით შენობაში, სადაც 12 უკრაინელი იმყოფებოდა.

შესვლას მთელი ღამე მოვანდომეთ; ძალიან რთული შესვლა იყო. შემდეგ შენობას ხუთი ტერორისტი მიუახლოვდა. როგორც ჩანს, მათთვის ცეცხლი უნდა გაგვეხსნა, მაგრამ მე შევთავაზე, თავი მოგვეტყუებინა და არ გვეჩვენებინა, რომ შიგნით 22 ადამიანი იყო.

ჩვენ არ ვისვრით და ისინი მიდიან. სწრაფად ვითვლი ამ გრძელი, სამსართულიანი შენობის დაცვის სქემას, ყველას სექტორებს ვუნაწილებ, თითოეულს ვაძლევ „დასაწყისიდან ბოლომდე“ საორიენტაციო წერტილს, ვადგენ, ვინ და როდის მორიგეობს, რათა ადამიანებს დასვენებისა და ერთმანეთის შეცვლის დრო ჰქონდეთ, და ვუხსნი, როდის უნდა ისროლონ და როდის — არა. დაახლოებით ასე გამოიყურება მეთაურის მუშაობა.

— მართლა არის საჭირო ამ ყველაფრის ჩაწერა?

— რა თქმა უნდა — აბა, ამდენ ინფორმაციას სხვაგვარად როგორ დაიმახსოვრებ? ვჯდები, ტელეფონში ჩანაწერებს ვხსნი და ყველაფერს ვწერ, მათ შორის მეტსახელებსა და დროსაც.

— და ამის სწრაფად გაკეთებაა საჭირო?

— დიახ, ზოგჯერ ცეცხლის ქვეშაც. მაგალითად, იმ შენობას ნაღმტყორცნებიდან და ტანკებიდან ესროდნენ. ჩვენ კვლავ ვაგრძელებდით თავის მოჩვენებას, თითქოს იქ არ ვიყავით, და პასუხს არ ვცემდით. საბოლოოდ ტერორისტებმა გადაწყვიტეს, რომ შენობა დაუცველი იყო და ჩვენს დასასხმელად 17-კაციანი სერიოზული თავდასხმის ჯგუფი, მათ შორის მეთაური, გამოგზავნეს.

ისინი დარწმუნებულები იყვნენ, რომ ადვილად შევიდოდნენ, შესაძლოა, რამდენიმე ადამიანს შეხვდებოდნენ, მაგრამ მოულოდნელად აღმოჩნდნენ და დანაკარგები განიცადეს. ტაქტიკურად უმჯობესია, მტერმა ბოლო მომენტამდე არ იცოდეს, რამდენი ხართ ან რა იარაღი გაქვთ.

და ასეთი საქმიანობის რეგულარულად შესასრულებლად სტაბილური ემოციური მდგომარეობა უნდა გქონდეს. როდესაც საყვარელი ადამიანების დაკარგვის გამო ემოციების კონტროლს წყვეტ, ამას ემატება ძილის ქრონიკული ნაკლებობა და ჯანმრთელობის პრობლემები, და ეს ყველაფერი კოგნიტურ უნარებს აქვეითებს.

ნერვიული და გაღიზიანებული ხდები, მკაფიოდ აზროვნებას ვეღარ ახერხებ, სიტუაციების გათვლას ვეღარ ახერხებ, კარგავ სიტუაციის აღქმას და შეცდომების დაშვებას იწყებ. საბოლოოდ შეიძლება ისეთი შეცდომა დაუშვა, რომელსაც მსხვერპლი მოჰყვება.

ამ მდგომარეობას გადაწვას ან საბრძოლო ეფექტიანობის დაკარგვას ვუწოდებ. ეს მეც დამემართა. აღდგენას სამიდან ექვს თვემდე თერაპია სჭირდება. და იძულებული გავხდი, ასეთი შესვენება ამეღო.

ახლა კვლავ რიგებში ვარ, მაგრამ სერჟანტის თანამდებობა აღარ მაქვს. ახლა დამოუკიდებელი საბრძოლო ერთეული ვარ, რაც გაცილებით ნაკლებ პასუხისმგებლობას გულისხმობს. ასევე ვმუშაობდი ინსტრუქტორად და უკრაინელებს ვწვრთნიდი.

— თქვენ ხშირად ახსენებთ უკრაინელებს. ჩნდება თუ არა ფრონტზე ეთნიკურობის საკითხი?

— უკრაინელები პირადად ყოველთვის ძალიან კარგად მეპყრობოდნენ. ისინი პატივს სცემენ ჩემს პოზიციას. რაც შეეხება ქვეყანაში შესვლის შემდეგ სბუ-ს მიერ ხუთსაათიან დაკითხვას, ასე ყველას ამოწმებენ; მოსკოველებს შეიძლება რამდენიმე დღითაც კი დააკავონ.

მათ საკუთარ უსაფრთხოებაზე უნდა იზრუნონ; მათ ადგილას მეც ასე მოვიქცეოდი.

— გეშინიათ ტყვედ ჩავარდნის, სიკვდილის?

— რა თქმა უნდა, მეშინია ტყვედ ჩავარდნის, მეშინია სიკვდილის, მეშინია, რომ სახლში ვეღარასდროს დავბრუნდები და აქ მოვკვდები. მეშინია, ბრძოლაში სიმტკიცე არ დავკარგო, მეშინია, რომ ხალხს იმედს გავუცრუებ, მეშინია ჩემი თანამებრძოლების გამო, რომლებიც მიყვარს, რომ კიდევ ვინმე დაიღუპება. გამუდმებით მეშინია.

როგორ შეგიძლია ასეთი ფიქრებით გაგრძელება? ალბათ, ჩემი მიზანი მაძლევს მოტივაციას.

— მაგრამ ამ მიზნის მიღწევას უკვე იმდენი ძალა შეალიეთ; იქნებ მშვიდად დაუთმოთ ადგილი სხვებს?

— ასეთი ფიქრები მქონდა, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ჯანმრთელობის აღსადგენად წავედი. გარდა ამისა, მოხალისე ვარ; უკრაინას არ მოვუწვევივარ და არც გამიწვევია. ეს გადაწყვეტილება თავად მივიღე და უკრაინელებისგან განსხვავებით, ნებისმიერ დღეს შემიძლია წამოვდგე, შევტრიალდე, ვთქვა „მადლობა“ და სამსახური დავასრულო.

რატომ არ გავაკეთე ეს? ჩემი შეხედულებების გამო. გამოვჯანმრთელდი და მივხვდი, რომ ბრძოლა ჯერ არ დასრულებულა, რომ კვლავ შემიძლია ბრძოლა, სარგებლობის მოტანა, ახალგაზრდა მებრძოლების გაწვრთნა და ჩემი გამოცდილების გადაცემა.

ომი შესაძლოა კიდევ წლების განმავლობაში გაგრძელდეს. აქ რომ ჩამოვედი, უკრაინა ჩემთვის უცხო ქვეყანა იყო. ოთხი წლის შემდეგ ის უკვე ჩემი მეორე სახლია; აქ იმდენი რამ გამოვიარე.

შემიყვარდა როგორც ეს ქვეყანა, ისე ჩემს გარშემო მყოფი ადამიანები — უკრაინა უკვე ჩემს გულშია. მაგრამ არ დამვიწყებია, თავიდან რატომ მოვედი აქ. ჩემი პირადი ბრძოლა მაშინ დასრულდება, როცა სახლში, ჩემს თავისუფალ ბელარუსში დავბრუნდები.