ლევილი რეკონსტრუქციის შემდეგ: საქართველოს ხელისუფლებამ საფრანგეთში მილიონობით ევროს ღირებულების კულტურული ცენტრი გახსნა.

 @NGnewsgeorgia. საფრანგეთში დასრულდა ლევილის მამულის მასშტაბური, მრავალწლიანი რეკონსტრუქცია — პარიზიდან 30 კილომეტრში მდებარე ისტორიული სასახლე-მამული, რომელიც 1921 წლის საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ ქართული პოლიტიკური ემიგრაციის მთავარ ცენტრად იქცა. თბილისი ახლა ლევილს ევროპის შუაგულში საქართველოს მთავარ კულტურულ და საგანმანათლებლო კერად წარმოაჩენს.

ხელისუფლებამ სამუშაოების დასრულება განსაკუთრებული პომპეზურობით აღნიშნა. ცერემონიისთვის საფრანგეთში შთამბეჭდავი დელეგაცია ჩავიდა: პრემიერ-მინისტრი ირაკლი კობახიძე, პარლამენტის თავმჯდომარე შალვა პაპუაშვილი, კულტურის მინისტრი მაია ბითაძე, ეკონომიკის მინისტრი მარიამ ქვრივიშვილი, სოფლის მეურნეობის მინისტრი დავით სონღულაშვილი, მმართველი პარტიის საკვანძო ფიგურები, დიპლომატები და ქართველი მუსიკოსები.

მამულის ფართობი დაახლოებით 4,5 ჰექტარს შეადგენს. მისმა არქიტექტურულმა მემკვიდრეობამ — ლუი XIII-ის სტილში აგებულმა ორსართულიანმა შატომ — მნიშვნელოვანი ტრანსფორმაცია განიცადა. აქ გაიხსნა პირველი დემოკრატიული რესპუბლიკისა და ქართულ-ფრანგული ურთიერთობების ისტორიის მუზეუმი და აღდგა ემიგრაციაში მყოფი მთავრობის თავმჯდომარის, ნოე ჟორდანიას, კაბინეტი. მამულში მოეწყო ბიბლიოთეკა, მედიათეკა, არქივი და საკონფერენციო დარბაზი. ლევილის მთავარი საგანმანათლებლო „ღუზა“ იქნება აკადემია, რომელიც საქართველოსა და ევროპის მეცნიერებისთვის, მკვლევრებისა და სტუდენტებისთვის იქნება განკუთვნილი.

მამულის პარკმაც ეროვნული ხასიათი შეიძინა. მრავალსაუკუნოვან ცაცხვებს შორის მათ ენდემური ვაზის ჯიშებით ვენახი გააშენეს, ტრადიციული ქვევრი ჩაფლეს და ააშენეს ოდა — დასავლეთ საქართველოს ტრადიციული ხის სახლი.

„ლევილის მამული მხოლოდ მუზეუმი არ არის. ის ევროპის შუაგულში მრავალფუნქციურ კულტურულ და საგანმანათლებლო ცენტრად იქცა, რომელიც სრულად ღიაა ჩვენი დიასპორისთვის და ყველასთვის, ვინც საქართველოს ისტორიით არის დაინტერესებული“, — განაცხადა კობახიძემ.

ცერემონიაზე გამოსვლისას პრემიერ-მინისტრმა განაცხადა, რომ მასშტაბური სამუშაოები „ვადაზე ადრე“ დასრულდა. თუმცა, დოკუმენტაცია სხვაგვარად მიუთითებს.

თავდაპირველად, 2016 წელს, სამუშაოებისთვის ბიუჯეტიდან 5 მილიონი ევრო გამოიყო და დასრულების ვადად 2026 წელი განისაზღვრა. საბოლოოდ, თანხამ 7 მილიონ ევროს გადააჭარბა, ხოლო ფრანგ კონტრაქტორებს ვადა რამდენჯერმე გაუგრძელდათ. ამგვარად, ლევილი არა მხოლოდ მთავარი ისტორიული პროექტი, არამედ საქართველოს ბიუჯეტით დაფინანსებულ საზღვარგარეთის ერთ-ერთ ყველაზე ძვირადღირებულ პროექტადაც იქცა.

მამულს საქართველოს სახელმწიფოებრიობის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე დრამატული თავი უკავშირდება.

მას შემდეგ, რაც პირველი დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ 1921 წელს საქართველო დატოვა და საფრანგეთში აღმოჩნდა, ემიგრანტებმა დაიწყეს ისეთი ადგილის ძიება, სადაც შეძლებდნენ შეენარჩუნებინათ არა მხოლოდ ცხოვრების შესაძლებლობა, არამედ დამოუკიდებელი საქართველოს იდეაც. 1922 წელს მათ პარიზიდან არც ისე შორს შეიძინეს პატარა მამული, რომელიც ერთდროულად იქცა თავშესაფრად, ფერმად, არქივად და ემიგრაციის პოლიტიკურ ცენტრად. იქ ქართველებმა დააარსეს ბიბლიოთეკა და სტამბა, ინახავდნენ დოკუმენტებს და ბაღსა და ვენახში მუშაობდნენ.

მთავარ სახლში დღემდე ინახება ფასდაუდებელი რელიკვია — საქართველოს დამოუკიდებლობის 1918 წლის 26 მაისით დათარიღებული დედანი. პირველი რესპუბლიკის საკვანძო ფიგურებმა კი უკანასკნელი განსასვენებელი ადგილობრივ სასაფლაოზე ჰპოვეს.

მამულის საქართველოსთვის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ მოლაპარაკებები 1991 წლიდან მიმდინარეობდა. 2011 წელს საფრანგეთის მთავრობამ ოფიციალურად განაცხადა, რომ თანახმა იყო მამული დაებრუნებინა, ხოლო სამართლებრივი გადაცემის პროცესი 2016 წელს დასრულდა, როდესაც თბილისმა მისი რესტავრაციის პასუხისმგებლობა აიღო.