Leuville po renowacji: władze Gruzji otworzyły we Francji centrum kultury za miliony euro.

 @NGnewsgeorgia. We Francji zakończyła się wieloletnia, zakrojona na szeroką skalę rekonstrukcja posiadłości w Lewilu — historycznej rezydencji oddalonej o 30 kilometrów od Paryża, która po sowieckiej okupacji w 1921 roku stała się głównym ośrodkiem gruzińskiej emigracji politycznej. Teraz Tbilisi przedstawia Lewil jako flagowy gruziński ośrodek kulturalno-edukacyjny w samym sercu Europy.

Władze uczciły zakończenie prac z wyjątkowym rozmachem. Na uroczystą ceremonię do Francji przybyła liczna delegacja: premier Irakli Kobachidze, przewodniczący parlamentu Szalwa Papuaszwili, minister kultury Maia Bitadze, minister gospodarki Mariam Kwriviszwili, minister rolnictwa Dawid Songulaszwili, kluczowi deputowani partii rządzącej, dyplomaci i gruzińscy muzycy.

Posiadłość zajmuje około 4,5 hektara. Jej dziedzictwo architektoniczne — dwukondygnacyjny pałac w stylu Ludwika XIII — przeszło gruntowną transformację. Otwarto tam Muzeum Historii Pierwszej Republiki Demokratycznej i Stosunków Gruzińsko-Francuskich oraz odtworzono gabinet Noego Żordanii — przewodniczącego rządu na uchodźstwie. Na terenie rezydencji utworzono bibliotekę, mediatekę, archiwum i salę konferencyjną. Główną edukacyjną „kotwicą” Lewilu będzie akademia przeznaczona dla naukowców, badaczy i studentów z Gruzji i Europy.

Park posiadłości również zyskał narodowy charakter. Wśród wiekowych lip założono winnicę z endemicznymi odmianami winorośli, wkopano tradycyjne kwewri i zbudowano odę — tradycyjny drewniany dom z zachodniej Gruzji.

„Posiadłość w Lewilu to nie tylko muzeum. Stała się wielofunkcyjnym ośrodkiem kulturalnym i edukacyjnym w sercu Europy, w pełni otwartym dla naszej diaspory i wszystkich zainteresowanych historią Gruzji” — oświadczył Kobachidze.

Przemawiając podczas ceremonii, premier wskazał, że zakrojone na szeroką skalę prace udało się zakończyć „przed planowanym terminem”. Jednak dokumentacja mówi co innego.

Początkowo, w 2016 roku, na prace przeznaczono z budżetu 5 mln euro, a termin ich realizacji wyznaczono na 2026 rok. Ostatecznie kwota przekroczyła 7 mln euro, a francuscy wykonawcy kilkakrotnie otrzymywali odroczenia. W ten sposób Lewil stał się nie tylko najważniejszym historycznym, lecz także jednym z najdroższych zagranicznych projektów gruzińskiego budżetu.

Z historią posiadłości wiąże się jedna z najbardziej dramatycznych kart gruzińskiej państwowości.

Po tym, jak rząd Pierwszej Republiki Demokratycznej opuścił Gruzję w 1921 roku i znalazł się we Francji, emigranci zaczęli szukać miejsca, w którym można byłoby zachować nie tylko możliwość życia, lecz także samą ideę niepodległej Gruzji. W 1922 roku, niedaleko Paryża, nabyli niewielką posiadłość, która stała się jednocześnie schronieniem, gospodarstwem, archiwum i politycznym centrum emigracji. Gruzini utworzyli tam bibliotekę i drukarnię, przechowywali dokumenty, pracowali w ogrodzie i winnicy.

W głównym budynku do dziś przechowywana jest bezcenna relikwia — oryginał Aktu Niepodległości Gruzji z 26 maja 1918 roku. A na miejscowym cmentarzu spoczęli najważniejsi działacze Pierwszej Republiki.

Negocjacje w sprawie przekazania posiadłości na własność Gruzji trwały od 1991 roku. W 2011 roku rząd Francji oficjalnie ogłosił zgodę na zwrot rezydencji, a prawny proces przekazania zakończył się w 2016 roku, kiedy Tbilisi wzięło na siebie zobowiązania dotyczące jej restauracji.