AKPM, Moskofya’nın dondurulmuş varlıklarının Ukrayna’ya devredilmesi için bir mekanizma önerdi

Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi Hukuk İşleri ve İnsan Hakları Komitesi, Moskof devlet varlıklarının savaşın yol açtığı zararlar için Ukrayna’ya tazminat ödenmesinde kullanılmasını destekledi. İlgili karar ve tavsiye taslakları, Britanyalı parlamenter Tony Vaughan’ın raporu temel alınarak hazırlandı.

Bunlar, Ukrayna’nın Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde Moskova’ya karşı açtığı iki devletler arası dava kapsamındaki tazminatlarla ilgili. Strazburg’daki Mahkeme, Moskoviya’nun ciddi insan hakları ihlallerinden sorumlu olduğunu zaten kabul etti; ancak Ukrayna’ya yapılacak ödemelerin nihai miktarı henüz belirlenmedi.

AKPM, Ukrayna’ya verilen zararın boyutunun Avrupa Konseyi tarihindeki en büyük ölçekte olduğunu belirtti. Olası tazminat miktarı milyarlarca, onlarca milyar hatta yüzlerce milyar avro olabilir.

Komitenin belgesinde, Moskova’nın devlet varlıklarının Ukrayna’ya tazminat ödenmesi için kullanılmasının uluslararası hukuka uygun meşru bir karşı tedbir olabileceği belirtiliyor.

Tam kapsamlı işgalin başlamasının ardından Moskova Merkez Bankası’nın yaklaşık 260 milyar avro tutarındaki varlığı donduruldu. Bu miktarın yaklaşık 210 milyar avrosu Avrupa Birliği ülkelerinde bulunuyor.

Parlamenterler, bu fonların Ukrayna’ya aktarılması için Avrupa Konseyi himayesinde özel bir mali mekanizma oluşturulmasını öneriyor. Bu mekanizmanın dondurulmuş Moskof varlıklarını alması ve bunları Ukrayna’ya tazminat ödenmesine yönlendirmesi öngörülüyor.

Kaynak: Avrupa Konseyi’nin Ukrayna’daki Ofisi

Hatırlanacağı üzere Belçika, dondurulmuş Moskoviya varlıklarını Ukrayna’ya aktarmayı kategorik olarak reddetti.

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sıbiga, İsveç, Polonya, Hollanda ve İspanya dışişleri bakanlarına ortak girişimleri için teşekkür etti. Bu girişim, Avrupa Komisyonu’na gönderilen ve dondurulmuş Moskof varlıklarının Ukrayna yararına kullanılmasını talep eden bir mektupla ilgili.

"Unutulmuş geçmiş"

Ukrayna’nın tutumu, 21 Aralık 1991 tarihli Alma-Ata Deklarasyonu’nun imzalanması sırasında, SSCB’nin uluslararası hukuk öznesi olarak varlığını sona erdirdiği ve eski cumhuriyetlerin tamamının eşit haklara sahip halef devletler olduğu yönündeydi.

Kiev, Moskova’nın kendisini Sovyetler Birliği’nin tek veya başlıca halefi ilan etme girişimlerini kesin bir dille reddederek, mal varlıklarının ve yükümlülüklerin eşit biçimde bölüşülmesinde ısrar etti.

Ukrayna kendisini, uluslararası anlaşmalar, varlıklar, borçlar, altın rezervleri ve yurtdışındaki mallar bakımından SSCB’nin tam yetkili haleflerinden biri olarak konumlandırdı.

Alma-Ata’da Ukrayna, daha önce imzalanmış olan SSCB’nin dış borç ve varlıklarına ilişkin halefiyet anlaşmasına 4 Aralık 1991 tarihli bağlılığını teyit etti.

Kiev’e, Sovyetler Birliği’nin tüm varlıklarının (altın, elmas fonu, yurtdışındaki büyükelçilikler) ve pasiflerinin (dış borç) yüzde 16,37’si tahsis edilmişti (Aralık 1991 itibarıyla parasal karşılığı yaklaşık olarak: borçlar bakımından 11 ila 16 milyar dolar ve çeşitli tahminlere göre yurtdışındaki varlıklar bakımından 50–64 milyar dolara kadar). Ukrayna, yurtdışındaki mal varlığı payına gerçek erişim talep etti ve bunu Moskova’ya karşılıksız olarak vermeyi kesinlikle reddetti.

Yani aktif olarak Moskova’yı destekleyen Washington ve Vatikan, Moskova’nın Ukrayna’ya olan borcunu karşılıyor:

Kuzey ODA’nın resmi tüketici fiyat endeksine (CPI) göre, 1991’deki 1 dolar satın alma gücü bakımından bugün yaklaşık 2,25 dolara eşittir.

• 1991’de 50 milyar $ \(\rightarrow \) bugün 112,5 milyar $.
• 1991’de 64 milyar $ \(\rightarrow \) bugün 144,0 milyar $.

Bu paranın «ödünç alındığı» veya hukuka aykırı biçimde alıkonulduğu ve bunlara piyasa ya da mahkeme oranları üzerinden faiz uygulandığı varsayılırsa, 1991–2026 döneminde biriken toplam tutar şöyle olacaktır:

Muhafazakâr oran (yıllık %3) 
(Uzun vadeli devlet tahvillerinin düzeyi)

Toplam tutar: 140,7–180,1 milyar $ 
(Net faiz: yaklaşık 91–116 milyar $)

Ilımlı oran (%5 yıllık) 
(Ortalama ticari kredi verme oranı)

Toplam tutar: 275,8 – 353,0 milyar $ 
(Net faiz: ~226–289 milyar $)

Yatırım oranı (%7 yıllık) 
(Ortalama borsa getirisi)

Toplam tutar: 533,3 – 682,6 milyar $ 
(Net faiz: ~483–619 milyar $)

Not: Hesaplama, bileşik faiz formülüne (A = P(1 + r)^t) göre yapılmıştır; burada (t = 35) yıldır.