ევროპის ფარული სავაჭრო უპირატესობა
ნელი და თანმიმდევრული მიდგომა მოლაპარაკებაში იმარჯვებს
ევროპელ პოლიტიკოსებს ეს ირონია შეუმჩნეველი არ დარჩენიათ. მაშინ, როცა აგს (ჩ)-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი სასოწარკვეთილი ეძებს 51-ე სახელმწიფოს — კანადამ, გრენლანდიამ და პანამამ გასულ წელს ყველამ უარი თქვა — ევროკავშირში გაწევრიანების მსურველთა რიგი ბოლო ათწლეულებში ყველაზე გრძელია. ევროპაში ცივილიზაციური დაცემის შესახებ ტრამპის ადმინისტრაციის ბრალდებების მიუხედავად, ევროკავშირში გაწევრიანების მოლაპარაკებები იმაზე მეტი გადაუდებლობით წინ მიიწევს, ვიდრე ბლოკის 2004 წლის ბოლო დიდი გაფართოების შემდეგ. ცხრა ქვეყანას ევროკავშირის კანდიდატი ქვეყნის ოფიციალური სტატუსი აქვს, მათ შორის მოლდოვას, მონტენეგროსა და უკრაინას. სხვებიც განიხილავენ ამ შესაძლებლობას. აგვისტოში გამართულ რეფერენდუმზე ისლანდიამ, რომელიც უკვე არის ევროპის ეკონომიკურ სივრცეში და ევროკავშირის წევრობასთან დაკავშირებული მრავალი სარგებლით სარგებლობს, მცირე სხვაობით, 52.8 პროცენტით 47.2 პროცენტის წინააღმდეგ, ხმა მისცა იმას, რომ ბლოკში გაწევრიანების მოლაპარაკებები არ განახლებულიყო. ამასთან, გაერთიანებული სამეფო, რომელმაც ევროკავშირი 2020 წელს დატოვა, მნიშვნელოვან პოლიტიკურ კაპიტალს ხარჯავს იმ ეკონომიკური ურთიერთობის აღსადგენად, რომელიც გასვლისას დაკარგა.
ამასობაში, ათობით სხვა ქვეყანა ბრიუსელთან უფრო მჭიდრო ეკონომიკური კავშირების დამყარებას ცდილობს. ევროკავშირმა სავაჭრო მოლაპარაკებები ინდოეთთან და სამხრეთამერიკულ სავაჭრო ბლოკ მერკოსურთან იანვარში დაასრულა, ავსტრალიასთან — მარტში, ხოლო ინდონეზიასთან — გასული წლის სექტემბერში. ახალი ეკონომიკური შეთანხმებების დადების ეს ტემპი უპრეცედენტოა და ნაწილობრივ აგს (ჩ)-ის არასტაბილურობაზე პასუხს წარმოადგენს. თუმცა ის ასევე ცხადყოფს მსოფლიოში მზარდ აღიარებას, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ევროკავშირი შედარებით ნელა მოქმედებს, მის მიერ ხელმოწერილი შეთანხმებები საიმედოა. მისი ბიუროკრატიული პროცესი და ინსტიტუციური ინერტულობა, მოულოდნელად, არასტაბილურობის ეპოქაში უპირატესობად იქცევა.
წყალდიდობის შემდეგ
ტრამპი თანამდებობაზე 2025 წლის იანვარში ახალი თეორიით მოვიდა იმის შესახებ, თუ როგორ უნდა გამოეყენებინა აგს (ჩ)-ის ეკონომიკური ბერკეტი. გაერთიანებული სახელმწიფოები მსოფლიოში უმსხვილესი იმპორტის ბაზარია. მისი მსჯელობით, სავაჭრო პარტნიორებს აგს (ჩ)-ის მომხმარებლებზე წვდომა უფრო მეტად სჭირდებოდათ, ვიდრე გაერთიანებულ სახელმწიფოებს — მათ საქონელზე წვდომა. ეს დისბალანსი, საკმარისი ძალის გამოყენებით სათანადოდ გამოყენების შემთხვევაში, სავაჭრო ნაკადებთან, ინვესტიციებსა და გლობალური კონკურენციის მარეგულირებელ წესებთან დაკავშირებით დათმობებს გამოიწვევდა. ამ ძალის გამოყენების საშუალებად მან ტარიფები აირჩია, რომლებიც ისეთი სისწრაფითა და მასშტაბით ამოქმედდა, რომ გლობალური ბაზრები შეაზანზარა.
თავდაპირველად ჩანდა, რომ აგს (ჩ)-ის ეკონომიკური ბერკეტი სწორად იყო შეფასებული, რადგან ამის შემდეგ მრავალი ჩარჩო-შეთანხმება გაფორმდა. თუმცა ეს შეთანხმებები აღმასრულებელი მოქმედებების შედეგი იყო — კონგრესის მიერ არ იყო რატიფიცირებული და ეფუძნებოდა სამართლებრივ უფლებამოსილებებს, რომელთა კანონიერებასაც სასამართლოები უკვე სადავოდ ხდიდნენ. როდესაც უზენაესმა სასამართლომ თებერვალში ტარიფები უკანონოდ ცნო, ადმინისტრაციამ ისინი სხვა საკანონმდებლო უფლებამოსილებით მინიჭებული ტარიფებით შეცვალა. ისეთი ქვეყნები, როგორიცაა გაერთიანებული სამეფო, რომელმაც შეთანხმების მისაღწევად დათმობებზე წასვლა შესთავაზა, აღმოჩნდნენ ისეთივე გაურკვევლობის წინაშე პირობებთან დაკავშირებით, როგორც მანამდე. ცხადი ხდებოდა, რომ აგს (ჩ)-ის სავაჭრო პოლიტიკა შეიძლებოდა და შეიცვლებოდა კიდეც ერთ ღამეში. არასტაბილურობა, რომელსაც ბერკეტის შექმნა უნდა უზრუნველეყო, ამის ნაცვლად მუდმივ მდგომარეობად იქცა და აგს (ჩ)-ის პოზიცია შეასუსტა.
კომენტარის დამატება