Matematyk obalił 2000-letni mit o złudzeniach optycznych Partenonu

Jedno z rozpowszechnionych wyjaśnień architektury Partenonu wiąże się z iluzją Heringa.

Brytyjski matematyk obalił rozpowszechniony mit, jakoby krzywizny i cechy charakterystyczne kolumn Partenonu zostały stworzone przez starożytnych Greków w celu korygowania złudzeń optycznych. Profesor Uniwersytetu Oksfordzkiego Alain Goriely za pomocą obliczeń matematycznych nie znalazł przekonujących dowodów na to, że takie złudzenia są w ogóle zauważalne podczas obserwacji świątyni. Informuje o tym The Guardian.

Jedno z rozpowszechnionych wyjaśnień architektury Partenonu wiąże się z iluzją Heringa. Powstaje ona, gdy dwie równoległe proste na określonym tle wydają się wygięte na zewnątrz. Jakoby starożytni architekci wykonali kolumny lekko pochylone, aby zrekompensować ten efekt. Jednak Goriely ustalił, że kolumny Partenonu są ustawione zbyt pionowo, by wywoływać zauważalną iluzję, a dowodów na istnienie takiego efektu w tym przypadku nie znalazł.

Inne wyjaśnienie dotyczy entazysu — niewielkiego wybrzuszenia trzonu kolumny. Zgodnie z rozpowszechnioną wersją miało ono kompensować iluzję, w wyniku której całkowicie proste kolumny wydają się węższe pośrodku. Jednak według obliczeń matematyka wybrzuszenie jest tak niewielkie, że praktycznie pozostaje niezauważalne nawet z bliskiej odległości.

Goriely prześledził również pochodzenie tej historii. Za jedno z jej źródeł uznaje się rzymskiego architekta i inżyniera Witruwiusza, żyjącego w I wieku p.n.e. — mniej więcej cztery stulecia po wzniesieniu Partenonu. Jego rozważania trafiły później do dzieł architektonicznych i stały się częścią rozpowszechnionego wyobrażenia o kunszcie starożytnych greckich budowniczych.

„Trwałość mitu może być związana między innymi ze współczesną reputacją starożytnej Grecji jako cywilizacji wyjątkowo pomysłowej. Historia o tym, że architekci z wyprzedzeniem obliczyli cechy ludzkiego wzroku i skorygowali je w kamieniu, dobrze pasuje do tego obrazu” — zauważył Goriely.